O czym innym miałem pisać,
ale czas jest prawie świąteczny i refleksje ponadpolityczne stają się
nieuniknione. Cały Facebook i Instagram, naszpikowane są słodyczą, miłością i
krzątaniną wokół tego, aby było fajnie. Okres przedświąteczny, to dla
chrześcijan spory wysiłek – muszą przemierzyć drogę dłuższą niż z Nazaretu do
Betlejem: Tesco, Lidl, Biedronka, Dino, Kaufland i NovaPark.
Często nie jest to droga do „Groty Narodzenia”, ale cierpiętnicza „Via
Dolorosa”.
 |
| Fot.: Robert Zemeckis/Disney / Materiał prasow |
Wszyscy grają role napisane przez popkulturę i
nikt nie stwarza nawet pozorów, że lepiej by było szczerze, niż fajnie. Na
próżno szukać luster, by ujrzeć tam swój stosunek do rodziców, rodzeństwa,
ukochanego, znajomych i podwładnych, bo blask świątecznych lampek jest tak
duży, że oświetla tylko nasze ego. Wszystkie te, pożal się Boże szczere, wpisy
tysięcy ludzi, tworzone są dwa razy w roku: na Boże Narodzenie i na Wielkanoc.
Kto by się
odważył powiedzieć, że cała ta atmosfera, to jednak spora dawka hipokryzji i
zakłamania, przypominająca pod marketami wiejski festyn. Z tą wszakże różnicą, że zamiast wieńca dożynkowego, mamy
żłóbek. Wszystko inne
zdaje się być podobne. Przedświąteczny czas, to wiara w gadatliwość zwierząt,
ale jest mnóstwo dowodów na to, że szykując się do Wigilii i Bożego Narodzenia,
to ludzie zamieniają się w zwierzęta.
„Nie pchaj się kur…a, dobrze ?
Kolejka jest z tyłu” – szarmancko zwrócił uwagę swojemu bliźniemu pan w
„Tesco” przy Słowiańskiej, na co ten zareagował równie biblijnie, ale trochę
pod nosem, jakby obawiając się jego duchowej mocy: „Starczy tego karpia i
dla ciebie pedale”. Święta, to również spora ilość alkoholu, co jest
przecież zrozumiałe, bo jest co świętować, a Emmanuel nie rodzi się codziennie.
To już obrazek z „Kauflanda”. Gdy starsza pani rzuciła w kolejce hasło, że na
monopolu jest tańsza „Gorzka Żołądkowa”, stojący obok jegomość w czapce a’la
Lenin, ruszył tam w pościg niczym pies tropiący zwierzynę. Kolejki pilnował mu
drugi, a gdy przybiegł, oznajmił wieść godną narodzenia Pana: „Wziąłem
cztery, bo jak się we wtorek nawalimy, to w środę wszystko zamknięte”. Na
parkingu było równie dostojnie i przedświątecznie. „Możesz kur…a
odjechać kawałek dalej !” – krzyknął facet w czapce Mikołaja i z
choinką pod pachą, próbując otworzyć bagażnik.
Kochaj bliźniego,
jak siebie samego, czy jak u Kanta: postępuj tak, jak byś chciał, aby
postępowali wszyscy – głoszą znani duchowi przywódcy, czy filozofowie.
Prościutkie, prawda ? To dlaczego takie trudne na poziomie codziennych relacji
? Może dlatego, że forma już dawno wyparła treść. Jak pieniądz – zły, wypiera
ten dobry. Tak więc,
kiedy zwierzęta przygotowują się do corocznego gadania, ludzie schodzą na psy.
Dosłownie i w przenośni: warczymy na siebie, walczymy o sklepowe łowisko, a
nawet potrafimy donośnie zaszczekać i ugryźć. „Wycieraczki może ?” –
zagaił parkingowy przy Górczyńskiej. Nie potrzebowałem. Wystarczyły ręce -
przetarłem oczy ze zdumienia i doszło do mnie, że to wszystko bez sensu.
Koleżanka chiała ostatnio odnowić
relacje z dziewczyną, która od wszystkich się odcięła. Kupiła prezent i
pojechała do jej rodzinnego domu, a ponieważ nikogo nie było, zostawiła prezent
matce. Jakież było jej zdziwienie, gdy wieczorem dostała SMS-owego punch’a w
stylu: odwal się ode mnie. Po tym wszystkim, to już tylko sobotni odpoczynek na
„Słowiance”. Tam tata i syn, mistrz i uczeń: „Ile ona wydała? Nie dam już tej
babie kasy. Wydała wszystko”. To akurat słowa mistrza. Gambil był słaby, bo
uczeń wątku nie podjął i zarzucił mistrzowi, że nie ma internetowego konta.
Żyjemy w pysznych czasach, ale skarleliśmy.
Skłonność do samookłamywania się w imię zrobienia świąt na wypasie, aby dobrze
wypaść przed rodziną, zabiła prawdziwe emocje i radość. „Bo trzeba pokazać
dzieciom” – mówią niektórzy. I słusznie. Trzeba dawać przykład, ale codziennie,
a nie tylko w ten jeden dzień lub dwa. W tym przypadku, lekarstwo może się
okazać gorsze od choroby. Gdy dzieci na co dzień widzą, że mama z wujkiem mają
się jak Australijczyk z Aborygenem, a w Wigilię „kleją głupa” by się nie
pogodzić, to nie jest to edukacyjne. Wykonywany przez nich szpagat, to
propozycja z gatunku kabaretu. Wspólnym posiłkiem przy wigilijnym stole i
zabawą dzieci, oswajają rzeczywistość, by po świętach, zza pudru i fasady górę
wzięła codzienność: „Daj już spokój z tym wujem, był na święta.”.
Święta powinny być wielkim duchowym
skokiem, a często bywają ostrym hamowaniem. Wigilia jest wspaniała i potrzebna,
ale plasuje się w ścisłej czołówce Himalajów zakłamania. W tym dniu emocje
falują jak rollercoasterze. W praktyce, oznacza to często nieszczere życzenia,
nietrafione prezenty i biegunkę dobrych rad przy stole. Autorami tych
ostatnich, są często ci, którzy powinni głównie milczeć. „Once a whore, always
a whore” – nie tłumaczę, bo niecenzuralne, ale nie miejmy złudzeń, żadne święta
nie zmienią, jak to mówią klasycy... kogoś tam, w kanarka. Są więc one jak
kogel-mogel: mieszanką lansu, obżarstwa, rodzinnych mądrości i castingiem na
prezenty. Osobiście, coraz mniej znajduję w nich tego, czym być powinny. Albo
chociaż spokoju, refleksji i ucieczki od tego co mam na co dzień: rwącej rzeki
zadań i tematów, wulkanu aktywności oraz oceanu perspektyw.
I jeszcze aspekt religijny, bez którego
tych świąt by nie było. Wszystkie znane nam wyobrażenia Boga, stworzyli ludzie,
i warto pamiętać, że jeśli On istnieje, to nawet te najdoskonalsze - z Biblii,
literatury, sztuki i filozofii, nawet nie zahaczają o sedno sprawy. A wiara ?
Wielu, bliższa niż nauka Kościoła, jest konstatacja Stanisława Jerzego Leca,
oficjalnie ewangelika, a genealogicznie Żyda, który na pytanie o nią
stwierdził: „Czy jestem wierzący ? Bóg jedyny raczy wiedzieć. A może Bóg
upatrzył mnie na ateistę?”.
Właśnie, ta wizyta w kościele. Tu, parafrazując
pisarkę Gretkowską, tym razem bez dzieci, bo wiadomo duchowni nie aniołowie, a
słowa: „I nie wódź nas na pokuszenie”, w tym kontekście nabierają znaczenia
szczególnego. Musi im wystarczyć figurka ze stajenki.
„Jest taki dzień, tylko jeden w każdym roku” – to
znamy wszyscy. Ale tak nie jest nawet w ten jeden dzień. Wszystko prezentuje
się tak, jakby codzienność potrzebowała dodatkowego zasilania. Łaziłem ostatnio
sporo po sklepach, ale nie zauważyłem, by olewani na parkingach bezdomni, mieli
szansę na miejsce przy stole, gdzie podobno wszyscy na nich czekają. Szkopuł w
tym, że w cyrk jaki odbywa się wokół pustego miejsca przy stole, nie wierzą
nawet dzieci. Zdecydowana większosć bardziej wierzy w Mikołaja, niż w to, że
rodzice wpuszczą do domu bezdomnego. Bo to racja, szybciej przemówi do nas
czworonóg, niż wędrowca posadzimy przy wigilijnym stole.
Może ów gorycz przypomina komuś skąpca Scrooge’a z
„Opowieści wigilijnej”, albo szukanie pyłku na pięknej świątecznej powierzchni,
ale jedno jest pewne – nie poleruję w ten sposób samego siebie. Jestem jaki
jestem, z wadami i sporą ilością popełnionych błędów. Ktoś musi bić na alarm i
wprowadzać trochę intelektualnego fermentu, nawet przed świętami i wiedząc, że
trzęsąc drzewem prawdy, będą na niego spadały owoce krytyki.
Póki co, wszystkim Czytelnikom życzę
zdrowych i wesołych świąt. Jest jeszcze chwila, aby się zastanowić, po co ten
cały gwar. Czy nie jest tak, jak z psem próbującym złapać własny ogon: ta
krzątanina jest pozorna. Wtedy uciekają rzeczy ważne, pytania i tematy o
których można porozmawiać z bliskimi, nawet nie tymi najbliższymi po linii
rodzinnej. Rozmowa bywa ważniejsza, niż dzielenie się symbolicznym opłatkiem.
Szczerość szanujących się, znaczy więcej niż anachroniczna spowiedź.
Wesołych świąt. Żeby nie było, moje takie
właśnie będą. Trzeba się jakoś dostosować, a poza tym, nawet jeśli sporo w tym
wszystkim udawania, to udawajmy cały rok, całe dekady i całe życie. Może to
jest jakiś sposób...
